Pişmaniye



 

Kesin tarihi bilinmemekle beraber 1400'lü yıllarda fatih sultan Mehmet İstanbul'u fethetmeden önce ve ahalisinin soğuk kış günlerinde bir araya gelerek yapımı oldukça zahmetli olan bu tatlı türüne, araştırmalara istinaden çeşitli adlarla bahsedildiği görülmüştür.

Eskişehir bölgesinde pişmaniyenin (tel tel) olarak bilindiği hatta bir türünün met helvası olarak hala günümüzde devam ettiği; Kastamonu bölgesinde (çekme) adıyla anıldığı günümüz dede çekme helvası olarak devam ettiği; Osmanlı döneminde evlerde yapıldığı gibi zamanla yaygınlaşarak saraylar dada sosyal ve kültürel etkinlik olarak yapıldığı: hatta şuanda İzmit çevresinde üretimi devam eden pişmaniyenin yapılışına Saray Helvası isminin o dönemlerden kaldığı rivayet edilir.

Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde ise yapımı gerçekten zahmetli olan bu tatlıyı, bazen tutturamadığından; atılarak ziyan olması nedeniyle "pişman tatlısı" olduğu rivayet edilir. En son haline ise yapılan "Pişman" tatlısını ye denilmesiyle pişmaniye olduğu, 1601 - 1611 yıllarında Padişahların fermanları doğrultusunda İzmit yöresine gelen ve kısa zamanda yerli halk ile iyi ilişkiler içerisinde uyum sağlayan, ticarete önem veren büyük Ermeni ustalar öğrenmişlerdir.

Bunlardan birinin ismi Şekerci Hacı Agop Dolmaciyan'dır. Birinci dünya savaşı yıllarında sosyal ve etkin kişiliği ile bilinen çeşitli zamanlarda Türkçe ve Fransızca dilleri üzerine eğitim yapan aynı zamanda muhasebe baş katipliği görevli İbrahim Ethem Efendi halen kapan önü olarak bilinen sokakta bir şekerci dükkanı açmıştır.

Botanik kültürü, Müzik yeteneği ile de tanınan ve Soyadı Kanunu çıktıktan sonra Çınar soyadını alan, 1892-1953 yılları arasında yaşamış bu renkli kişiliğin imalathanesi adeta pişmaniye ustası yetiştiren bir okul olmuştur. Pişmaniye kente özgü bir tatlı türü olarak ün kazanmıştır. Yolculuklarda İzmit'ten geçenlerin önce pişmaniye satıcıları kaşılar kutular içinde Ak Pamuk görünümü veren bu tatlı ilin simgesi gibidir.

Tüm yöresel şenliklerin, şölenlerinde vazgeçilmez yiyeceklerindendir özgün bir tatlı çeşidi olması, hafifliği, pişmaniyenin il dışında da aranmasını ilgi görmesini sağlamıştır. Şu anda Türkiye'nin çeşitli illerinde pişmaniye üretimi yapılmaktadır. Fakat havasından mı suyundan mı bilinmez İzmit pişmaniyesinin nefaseti damaklarda yer etmiştir. Pişmaniyenin günümüzde dört kıtada 160 ülkeye ihracatı yapılmaktadır.



Diğer Başlıklar:


Web Tasarım & Uygulamaları: İstanbulNet